Kaliska "Strefa Kibica" (30)
Alicja Tchórz Akademicką Mistrzynią Polski! (4)
Dlaczego tu tak brzydko?
Kulisy peerelowskiej rewitalizacji Kalisza
Zruinowane chodniki, wygląd nie przynoszący chluby – to obraz dzisiejszego zabytkowego centrum miasta. A przecież w okresie PRL wielokrotnie podejmowano próby uczynienia Kalisza piękniejszym i przyjaźniejszym. Dlaczego się nie udało?
Zacznijmy od uporządkowania pojęć. Współcześnie działania ożywiające zaniedbane fragmenty miast, nadanie im nowych funkcji nazywamy „rewitalizacją”. W okresie minionym posługiwano się terminem „rewaloryzacja”. W latach 70 na zlecenie Polskiej Akademii Nauk pracownicy Politechniki Warszawskiej rozpoczęli (pod przewodnictwem dr Aleksandra Chylaka i doc. Teresy Zarembskiej) prace nad „Studium rewaloryzacji starego miasta Kalisza”.
Autorzy zadecydowali, że nowe centrum powstanie w okolicach Piskorzewia z Placem 1 Maja (obecnie Nowy Rynek). Również najbliższe okolice miały być terenem daleko idących zmian. Całkowicie nowe oblicze miała przybrać ulica Waryńskiego (obecnie Piskorzewska) stając się reprezentacyjnym częściowo przeszklonym pasażem handlowym.
Zgodnie z ówczesnymi poglądami nie przyznających wielkiej wartości budynkom z przełomu XIX i XX wieku wiele z nich miało ulec zburzeniu. Rozważano nie tylko odsłonięcie średniowiecznych murów obronnych (od ulicy Szklarskiej do Liceum Asnyka) ale nawet częściową rekonstrukcję kanału Babinka.
Rewaloryzacja miała też dotyczyć kaliskich podwórek, których zabudowę uznano za zbyt zagęszczoną. Postanowiono, że będą one zielonymi oazami z licznymi placami zabaw. W związku z planowanym wyłączeniem z ruchu większości „starówki” obiecywano powstanie licznych miejsc dla aut w tym nowość – wielki parking podziemny na placu 1 Maja. Choć studium miało charakter teoretyczny jego założenia uznano za całkowicie wykonalne. W 1976 roku studium otrzymało nagrodę drugiego stopnia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska.
Zakończenie prac teoretycznych zbiegło się z utworzeniem w 1975 roku województwa kaliskiego. Mogło się wydawać, że nic nie stoi na przeszkodzie realizacji ambitnych zamierzeń, tym bardziej, że większość zabudowy było wówczas tzw. własnością społeczną.
Rzeczywiście rozpoczęły się remonty poszczególnych kamienic a miasto ozdobiły dwie fontanny (na placu Kilińskiego i św. Józefa) projektu inż. Mariana Ohnsorge. Zgodnie z zawartymi w studium postulatami postanowiono, że centrum powinno mieć reprezentacyjny charakter z duża ilością placówek handlowych związanych z kulturą i turystyką. Nie stanowiło to zresztą dla ówczesnych władz problemu – jedna administracyjna decyzja mogła zmienić dotychczasowy sklep z pończochami w galerię sztuki. Dużo bardziej rewolucyjnym posunięciem stało się zamknięcie dla ruchu kołowego okolic Głównego Rynku. Odtąd głównym traktem samochodowym łączącym „starówkę” z resztą miasta stała się aleja Wolności. (z ciągiem od ulicy Sukienniczej do placu Kilińskiego).
Lastriko profesora Zina
W grudniu 1977 roku przyszła pora na pierwsze podsumowanie – udało się odnowić elewacje 276 budynków i przebudowano plac 1 Maja (dziś Nowy Rynek). Wtedy to właśnie narodził się pomysł utworzenia pasażu łączącego Rynek Główny (wtedy Bohaterów Stalingradu) z uliczką Chodyńskiego. Zaułek powstały po likwidacji muru oddzielającego podwórka nazwano ulicą Biskupią.
Miały tu powstać urokliwe sklepiki i oddział Związku Plastyków Polskich. Skończyło się na otynkowaniu budynków, ułożeniu nowego bruku i zamontowaniu stylowych latarń. Niestety zapomniano też o jednym małym „drobiazgu” – mieszkającej tu obok „normalnych” mieszkańców patologii społecznej. W ten sposób zrewaloryzowane miejsce szybko powróciło do stanu całkowitej ruiny. Już na początku XXI wieku zdewastowany zaułek ponownie zamknięto.
Największą porażką rewaloryzacji miała się okazać jednak nie kwestia „Biskupiej” ale przebudowa placu ratuszowego. Pierwszy projekt przedstawiono w grudniu 1977 roku. Co zaproponował zespół architektów prowadzony przez Aleksandra Chylaka z udziałem Piotra Bąclera i Krzysztofa Pasternaka? Zamiast klombu architekci wymyślili basen z fontanną, w którym miał się przeglądać dostojny kaliski magistrat. Wtedy też pojawił się pomysł wykonania kamiennego podestu służącego występom i uroczystościom. Po jego drugiej stronie zaprojektowano obmurowany kamiennymi płytami klomb. Według zapewnień projektantów miał się on stać ulubionym „miejscem zakochanych”. Cały plac postanowiono wyłożyć „wspaniałą” posadzkę w geometryczne wzory, wykonaną z dwóch rodzajów kamienia jasnego i ciemnego. Podobno pierwotnie planowano, że będzie to najszlachetniejszy marmur. Informacjom tym zaprzecza jednak ówczesna gazeta: Materiałem podstawowym będzie lastriko (…) Już wtedy podniosły się głosy, że nie przyczyni się to do poprawy estetyki. W dodatku składowane na ul.Broniewskiego (obecnie św. Stanisława) płyty zaczęły się po prostu rozsypywać. Sprzeciw społeczeństwa zlekceważono powołując się m.in. na zdanie generalnego konserwatora zabytków i przewodniczącego Międzyresortowej Komisji ds. Rewaloryzacji Zabytkowych Zespołów Miejskich – profesora Wiktora Zina. Skądinąd zasłużony uczony miał powiedzieć w telewizji, że minęła już epoka marmurów i granitów. Najprawdopodobniej była to wypowiedź wyrwana z kontekstu.
O tym jak arbitralnie podejmowano decyzje świadczy powołanie „Społecznego Komitetu Rewaloryzacji Kaliskiej Starówki” (1979 r.). Wbrew nazwie komitet (liczący 54 osoby!) zdominowały władze partyjne z I sekretarzem Komitetu Wojewódzkiego PZPR na czele. Niestety ciału temu udało się zrealizować większość planów (poza wspomnianym basenem) związanych z okolicami ratusza. Nieco oporniej szedł remont generalny poszczególnych budynków takich jak Poczta Główna czy Dom Towarowy przy ulicy Świerczewskiego (obecnie ul Zamkowa).
Niektóre z prac trwały trzy lata i dłużej! Innych tak jak remont dawnego Korpusu Kadetów przy ulicy Sukienniczej nie ukończono po dziś dzień! Narastający kryzys i ogłoszenie (w grudniu 1981 roku) stanu wojennego w końcu zatrzymał „odnowę” starówki. Chciałoby się powiedzieć niestety za późno.
Podsumowując kwestię nieudanej rewaloryzacji trzeba podkreślić, że błędy kryły się nie tyle w teoretycznym studium, co w szczegółowych projektach i nieudolnym wykonaniu. Zeszpecony Główny Rynek z kamiennym podestem zwanym potocznie „betonką” pozostaje „wizytówką” Kalisza po dziś dzień. Czy przy przyszłej rewitalizacji, czy po prostu przebudowie placu uda się wyciągnąć wnioski z tych doświadczeń? Na razie jest milczenie…
Tagi: Kalisz, Rynek Główny, Główny Rynek, rewitalizacja
Zapraszam do komentowania i przede wszystkim wyciągania wniosków. Rozmawiajmy o rewitalizacji.
Oddajcie grzybki do fontanny !!!
Czy ktos wie co stało się z fajnymi kamiennymi płytami które tworzyły chodnik ulicy Babina jeszcze w połowie lat 80?
Problemem jest brak pieniędzy i brak chęci podjęcia ryzyka. Ryzykiem bez wątpienia są przyszłe wybore. Jeśli miasto zrobi coś co nie spodoba się mieszkańcom to słupki notowań polecą w dół. Dlatego przymierzają się do bezpiecznych tematów, które każdy łyknie (aquapark, lodowisko, Arena Kalisz itd.). Rewitalizacja powinna być przeprowadzona bez wielkich oszczędności. Bez wątpienia warto zainwestować w centrum, które będzie świeże, nowoczesne, a jednocześnie przypominało o przeszłości.
Jestem własnie w trakcie robienia wizytówek dla naszej firmy i już 2 tydzień z grafikiem dokonujemy zmian w najmniejszych szczegółach. Nie wspomnę, że robi on zmiany, w logo itd. których gołym okiem nie widać. Skoro centrum jest wizytówką miasta to powinno być dopicowane w najmniejszych szczegółach. Jakie centrum taki obraz miasta dla turystów, mieszkańców. Niestety, wątpię, żeby obecna władza dokonała szybkich i skutecznych zmian. Obym się mylił. :)
1 / 1
Gorzej jeśli dokona je wg swojego gustu którego próbkę mieliśmy już okazję poznać – fontanna nastroje i rewitalizacja.To lepiej poczekać na zmianę władz.
Rewitalizacja jest konieczna. Szkoda, że budżet miasta tego nie przewiduje.
skoro dobrze jest jak jest to po co coś zmieniać? Jeżeli było by tragicznie wtedy by cos zorbili. poczekajmy jeszzcze z 20 latek to może cos się zmieni :)
rewitalizacja – TAK, ale pod warunkiem, że nie będą decydowały jednostki, tylko ogół, mieszkańcy.
Wtedy wybierze się “złoty środek”, a nie jakieś nie wiadomo co, typu fontanna, która raczej straszy, niż zachwyca, a to dlatego, że spodobała się jednostkom
@ www.dawidborowiak.pl tak odpicowana jak twój sajt- hahah dobre
Cytat; Na razie jest milczenie…
Niechaj tak pozostanie,bo jak mówi mądre przysłowie mowa jest srebrem a milczenie złotem to wytrzymamy jeszcze te cztery lata do następnych wyborów,może ludzie pójdą po rozum do głowy i zagłosują właściwie???
Godejma o Rynku, a nie o zajtach!
@grafik Stronę zacząłem robić 2 tygodnie temu sam. Wcześniej działałem na wordpress.com Zgadzam się, że nie jest najlepszej jakości, ale codziennie coś ulepszam i dodaję. :) W ostateczności dam do grafika, ale chciałem sam spróbować. Nie jestem grafikiem, ani specjalistą w robieniu stron. Jeśli masz jakieś wskazówki to będą mile widziane. Pozdrawiam.
0 / 1
Byłem z żoną w sobotę na rynku w Ostrowie. Kawiarni i restauracji na rynku chyba z dziesięć ale we wszystkich pełno ludzi.Wróciliśmy do Kalisza a tu pustki jakby miasto wymarło. Jedyna różnica na korzyść Kalisza to oświetlenie centrum miasta. W Ostrowie panują wokół ratusza egipskie ciemności, chociaż wszystkie lampy świecą. Ale u nas musi być jaśniej żeby nie złamać nogi na dziurawych chodnikach, i zeby ludzie sie nie bali tych pustek.
Mikołajkową imprezą ( nota bene zapewne fajną i potrzebną) niech oczów nam nie mydlą. Miasto jest Fatalnie pod tym względem zarzadzane. Mnie osobiście Rynek w Ostrowie bardziej się podoba, tam zawsze jest dużo ludzi, a u nas coraz puściej. To straszne, że zamiast odnowić serce Kalisz, nadać mu nowego blasku miasto lokuje Nasze pieniądze w drugorzedne inwestycje-AQUAPARK/
Tak na marginesie to myślę że radni z PO zdają sobie sprawę z tego, że Aquapark to potężna inwestycja ALE drugorzędna i zadłużająca Nasze Miasto. Niestety aby dojść do władzy trzeba coś ludzią obiecać / dać, a żeby nie rzucać słów na wiatr to będziemy mieli basen i coraz większe zadłużenie ( oby nie! )
1 / 0
dobrze, ze w mediach toczy sie ozywiona dyskusja na ten temat, ze mieszkancy zabieraja glos – dzieki temu nie pozwolimy, zeby zle pomysly przeszly (tak jak fontanna nastroje czy pomniki odchodow dinozarow na rondach)
Marzy mi sie piekne, urokliwe, przytulne centrum Kalisza ale bardziej w starym stylu (musi byc konsekwencja skoro zwiemy sie nasjtarszym miastem w PL) Przyjemna ciepla kolorystyka, wodotryski, reprezentacyjny deptak z mnostwem cafejek, restauracji (bez bankow i babskiej szmaciarni)z miejscami do posiedzenia. Jakies fajne miejsce do organizacji imprez plenerowych (np tam gdzie obecnie budy). Chcialbym, zeby to bylo miejsce dla wszystkich, przyjemne w odbiorze z jakims obiektem nadajacym charakter i klimat jednoznacznie kojarzacym sie pozniej turystom z Kaliszem. Al. Wolnosci zrobic jeszcze bardziej reprezentacyjna. Wywalic to dziadostwo ze zlotego rogu (takie budy moga stan na H sawickiej a nie w centrum) Tam by postawic cos wyjatkowego, charakterystycznego (budynek/zabudowania/skwer np. nawiazujacy do tego co wyburzyli mieniacy sie zlotym kolorem dodatkow)W dalszej perspektywie dobrze by bylo zadbac o to co dla Kalisza juz jest bardzo charakterystyczne a mianowicie RZEKE !! Jeszcze bigdy ta rzeka nie byla tak zaniedbana (koryto). Gdyby jej brzegi zrewitalizowac, dno wyczyscic, sprawic zeby ta woda byla lepszej jakosci to by byla bajka i jaki prestiz miec tak ladne kanaly. Male rejsy po tej rzece (nie przy obecnym stanie wody) bylyby swietna atrakcja turystyczna ale samo podziwianie tez moze byc.
Kalisz jest pieknym miastem tylko to piekno trzeba z niego bardziej wydobyc, bo czas i zle decyzje w przeszlosci (oraz terazniejszosci) troszke to przycmilo.
podrawiam,
2 / 0
Jakieś 7 lat temu usunięto płyty granitowe z ul. Babina. Gdzieś mośe mam nawet jeszcze zdjęcia z tego jak leżały na kupie. Ktoś to zabrał jakiś biznesmen, przerobił na kostkę i zarobił sporo, a od miasta wziął to jako złom nic nie warty. Bym się wcale nie zdziwił jakby wystawił miastu do tego rachunek za wywóz gruzu. A Wy się pytacie co się z nimi stało? Tak się pieniądze zarabia naiwniacy. Miasto ma betonowe kostki, które po pięciu latach znów się wymieniu po sypaniu soli, zysk taki, że troszkę niższe bezrobocie, choć może nie, bo Ruskie przyjadą i taniej położą.
Centrum miasta w opłakanym stanie za który tylko wstydzić się przed przyjezdnymi. Wygląda to gorzej jak w Pipidówie za stodołą.
Co zrobić, żeby władze wzięły się za rewitalizację i żeby nie robiły jej po swojemu?
Centrum miasta to jeden wielki SYF, dlatego nikt tam nie chce inwestować w kafejki. Szkoda, że radni z PO którzy współrządzą miastem, nic nie robią w tym temacie, chociaż tyle obiecywali przed wyborami samorządowymi.
1 / 0
Wracamy do wizji zasyfionego żydowskiego sztetlu jakim był Kalisz przed wojną.
A czego można się spodziewać po przybłędzie z Wielunia zwanym prezydentem Kalisza że będzie zajmował się rewitalizacją obcej mu starówki. A jaki On miałby w tym interes i mentor Rogowski czy Novum ??.Psy szczekają a karawana idzie dalej drogą do nikąt po długi AquaPęcherzpark-Arena Kalisz itd.Teraz jest nova koncepcja aby rekami i kasą inwestora z Tęczy załatwić kramarzą z pod Tęczy (wybudować)halę targową i przenieś ich w nowe miejsce a furia kramarzy niech spadnie na Rankprogres i jeszcze niech wybudują podziemny parking.Sukces tej intrygi działającego dla mieszkańców jaśnie nam panującego prezydenta murowany.
1 / 1
I to wycinanie drzew… szkoda słów
franki777 – jesli chcesz kogoś opluwać, to chociaż nie rób takich błędów!!
Usunąć koniecznie ten szpetny napis z gmachu sądu!!!A jeśli to jest jakaś?-pamiątka to niech ją p.Mosiński i s-ka na własny koszt przeniesie np.do siedziby “S”
Panie i Panowie myślę że możemy prowadzić ożywioną dyskusję na tematy związane z naszym miastem NIE UŻYWAJĄC EPITETÓW OBRARZAJĄCYCH INNYCH LUDZI. Miejmy jednak tą klasę!! której niektórym jednak brak.
to fakt prezydent zamiast dbać o urokliwe centrum to za największy sukces uważa otwarcie Galerii Tęcza a ostatnio również sklepu Decathlon, super po prostu super, żyć nie umierać a chce zaoszczędzić na oświacie i ciąć godziny w szkołach etc… a ciekawie ile dziennie miasto będzie dopłacało do Aquaparku jak i do wspaniałych ale jakże pustych hal…; co do Kalisza jeszcze tak źle nie jest, zdania są podzielone i niekórym rynek bardzo się podoba call me small Cracow;)
Ciekawie czy dożyje jak odremontują piękną swego czasu ulice K.Pułaskiego???? Proponuje użyczyć parteru jako siedzibe kolejnych banków, a może i pieniądze na “rewitalizację” się znajdą :D
Wieśniak z Wielunia czy Iwanowic nie ma horyzontów myslowyh pozwalających ogarniać mu cokolwiek więcej niż napływ gotówki do własnej kieszeni. Dobro miasta i jego wygląd to temat wtórny w stosunku do wymiernych korzyści osobistych takich osobników
ul. Pulaskiego byla remontowana na obydwu odcinkach (nowe chodniki i jezdnia) co do fasad kamienic to inna sprawa ale widac ze cos sie juz rusza (od strony rzeki ocieplanie plus malowanie, obecnie prace sa od strony Pulaskiego)
Problem tej ulicy jak rowniez chopina, jablkowskiego, podmiejskiej ale tez h sawickiej, widoku to zule, menele, patologia. Co by tam nie zrobic to i tak pomaluja, zniszcza i beda odstraszac ludzi od tych miejsc. Dzielnice cudow. Szkoda ze w centrum tego menelstwa jest sporawo.
Pytanie czemu tu tak brzydko pozostaje pytaniem aktualnym.
no nie jest tak źle z rewitalizacją kalisza, zobaczcie sami że przy kościółkach pięknie jest a kaska na remonty płynie strumieniami, co rok na to się kasę przeznacza
wyczuwam kpinę
Dzięki za kolejny artykuł.
Prosiłbym też kaliszan o wywieranie presji na ratusz w tej sprawie. W porównaniu z innymi inwestycjami w mieście rewitalizacja centrum to nie są duże pieniądze a już naprawdę oczy bolą patrzeć na ten syf i wstyd jak ktoś przyjedzie.
Jozef – rewitalizacja to sa duze pieniadze 20 mln spokojnie albo lepiej
Powiedzcie, Kto mając wielki dom z dużym salonem gościnnym w opłakanym stanie zacznie najpierw budować sobie nomen omen basen, siłownie saune itp. a nie zacznie od salonu gdzie przyjmuje się Gości???
Świetna metafora też tak uważam. Wydaje mi się że jeśli w kasie miasta nie ma tych milionów należy rozpocząć od rzeczy najprostszych. W każdym razie na temat rewitalizacji trzeba rozmawiać.
Czy władze miasta nie mają poczucia wstydu, idąc do pracy i patrząc na ten SYF w centrum???
kacper oni a w szczegolnosci ,, super prezydent,,nie chodza a slowo wstyd jest im nie znane
Drogi Użytkowniku Portalu Calisia.pl! Zanim opublikujesz komentarz POMYŚL, czy jest on rzeczowy w kontekście artykułu, pod którym chcesz go zamieścić! Czy nie obrażasz kogoś lub nie naruszasz dóbr osobowych innych ludzi? Pamiętaj, że nawet w Sieci nie jesteś anonimowy!
Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników Portalu, za treść których Calisia.pl nie ponosi odpowiedzialności. Portal zastrzega sobie prawo do usuwania obraźliwych wpisów. Jeżeli którykolwiek z komentarzy łamie prawo lub dobre obyczaje, zawiadom nas o tym.
← Powrót