Zwrot “Kancelaria prawna” w firmie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może wprowadzać w błąd przez sugerowanie, że przedmiotem działania spółki jest świadczenie pomocy prawnej przez osoby będące adwokatami lub radcami prawnymi.
(Postanowienie Sadu Najwyższego z dnia 28 lutego 2008 r. w sprawie III CSK 245/07).
W uzasadnieniu wyżej cytowanego postanowienia Sad Najwyższy stwierdził, że zarejestrowanie podmiotu pod nazwa „Kancelaria prawna” jest sprzeczne z art. 4a ustawy z 1982r. – Prawo o adwokaturze oraz art. 8 ustawy z 1982r. o radcach prawnych, w myśl których prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na świadczeniu pomocy prawnej jest dopuszczalne jedynie w formach przewidzianych w tych przepisach. Adwokat wykonuje zawód w kancelarii adwokackiej, w zespole adwokackim oraz w spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej lub komandytowej, przy czym wspólnikami w spółkach cywilnej, jawnej i partnerskiej oraz komplementariuszami w spółce komandytowej mogą być wyłącznie adwokaci lub adwokaci i radcowie prawni, a także prawnicy zagraniczni wykonujący stałą praktykę na podstawie ustawy z dnia 5 lipca 2002 r. o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 126, poz. 1069), a wyłącznym przedmiotem działalności takich spółek jest świadczenie pomocy prawnej.
Radcy prawni wykonują zawód w takiej samej formie jak adwokaci z tą różnicą, że mogą zawód swój wykonywać także w ramach stosunku pracy. Podkreślić także trzeba, że art. 8 ust.1 ustawy o radcach prawnych pozwala radcy prawnemu wykonywać zawód w ramach stosunku pracy lub umowy – zlecenia tylko wówczas, gdy chodzi o świadczenie pomocy prawnej na rzecz pracodawcy lub zleceniodawcy, a nie jego klientów.
Odmawiając zarejestrowania spółki pod firma „Kancelaria prawna” Sąd miał na względzie treść art. 43(3) § 1 Kodeksu cywilnego w myśl, którego firma przedsiębiorcy powinna się odróżniać dostatecznie od firm innych przedsiębiorców prowadzących działalność na tym samym rynku i nie może wprowadzać w błąd, w szczególności co do osoby przedsiębiorcy, przedmiotu działalności przedsiębiorcy, miejsca działalności, źródeł zaopatrzenia.
Omawiane postanowienie Sadu Najwyższego dotyczy wprawdzie spółki z o.o., która chciała przyjąć nazwę firmy „Kancelaria prawna” , ale z całą pewnością można stwierdzić, że wyrok ten dotyczy także wszelkich form działalności i firm już działających na rynku pod nazwą zawierającą w swojej treści słowo „Windykacja” lub zawierających w wykazie przedmiotu działalności np. pomoc prawną , działalność windykacyjną, windykację należności itp.
Zwrócić należy także uwagę na to, że zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji czynności egzekucyjne w sprawach cywilnych wykonuje wyłącznie komornik. Komornik jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądach rejonowych. Wynika z tego, że podejmowanie wszelkiej działalności, która należy do wyłącznych kompetencji komornika jest sprzeczna z prawem i nosi znamiona przestępstwa. Wystarczy tu powołać art. 191 § 1 Kodeksu karnego, który brzmi: kto stosuje przemoc wobec osoby lub groźbę bezprawną w celu zmuszenia innej osoby do określonego działania, zaniechania lub znoszenia, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Natomiast zgodnie z § 2 tego przepisu – jeżeli sprawca działa w sposób określony w § 1 w celu wymuszenia zwrotu wierzytelności, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5 . Dodać należy, że odpowiedzialności karnej podlega także ten, kto takie działanie zleca.
W postępowaniu o wpis do ewidencji działalności gospodarczej organy administracji zostały zobligowane do odmowy dokonywania wpisów stojących w sprzeczności z porządkiem prawnym. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 11 stycznia 2007 r. w sprawie II
GSK 268/06 podjął następującą tezę:
1. Skoro przepis art. 7b ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) wskazuje organy ewidencyjne właściwe do dokonania wpisu, są one również właściwe do dokonania zmiany i odmowy zmiany wpisu do ewidencji działalności gospodarczej.
2. Obowiązek stosowania zasady praworządności w postępowaniu o wpis do ewidencji działalności gospodarczej oznacza zobligowanie organów ewidencyjnych do odmowy dokonywania zmian wpisów stojących w sprzeczności z porządkiem prawnym.
3. Dodatki, które mogą zostać dołączone do imienia i nazwiska, mają służyć lepszej identyfikacji przedsiębiorcy posługującego się firmą. Wbrew literalnemu brzmieniu przepisu art. 43(4) k.c. nie mogą być to dodatki obrane całkowicie swobodnie. Nie jest dopuszczalne posługiwanie się dodatkami, które mogą wprowadzić w błąd.
W uzasadnieniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że obowiązek stosowania zasady praworządności w postępowaniu o wpis do ewidencji działalności gospodarczej oznacza zobligowanie organów ewidencyjnych do odmowy dokonywania zmian wisów ( w tym także samych wpisów) stojących w sprzeczności z porządkiem prawnym. W doktrynie postępowania administracyjnego ugruntowany jest pogląd, że art. 7 k.p.a. wiąże zasadę praworządności z wyrażoną w art. 6 k.p.a. zasadą legalizmu. Oznacza to obowiązek organu administracji do kontroli przestrzegania prawa przez strony i innych uczestników postępowania, co należy łączyć z faktem, iż konsekwencje naruszenia zasady praworządności obarczają wyłącznie organ administracji publicznej nawet wtedy, gdy przyczyną wadliwości postępowania lub decyzji są zachowania uczestników postępowania. Z tego względu organ administracji powinien nie tylko sam przestrzegać prawa, lecz zapobiegać naruszeniom prawa przez strony i innych uczestników postępowania.
Przyglądając się bliżej działającym na naszym rynku podmiotom gospodarczym oferującym pomoc prawną lub windykacyjną stwierdzić należy , że nie są to firmy kierowane czy też skupiające młodych ambitnych prawników, którym zamknięto lub utrudniono dostęp do aplikacji i wykonywania jednego z zawodów prawniczych. Są to z reguły przedsiębiorcy, którzy nie posiadają nawet wykształcenia prawniczego, a często jakiegokolwiek, a na pewno nie są powołani na stanowisko komornika sądowego.
Jędrzej Miniecki – radca prawny
